Gdyby ktoś zorganizował konkurs na najbardziej przewidywalny post na LinkedInie, jury nie zdążyłoby nawet rozpakować kanapek. Zwycięzca wyłoniłby się po trzech zgłoszeniach, bo wszystkie trzy byłyby tym samym postem.
Znasz go. Zaczyna się od „Pozwól, że opowiem Ci historię". W drugim akapicie pojawia się „kluczowa lekcja". W trzecim ktoś odkrywa, że „to nie chodzi o narzędzia, chodzi o ludzi". Na końcu pytanie: „A jakie są Wasze doświadczenia?" i trzy rakiety.
Konkurs, przyznaję, wymyśliłem. Post istnieje naprawdę, w tysiącach egzemplarzy.
Gorsza wiadomość jest taka, że czytelnik rozpoznaje ten ton także u Ciebie. Ty go nie słyszysz, bo siedzisz w swoim tekście za blisko. Jak w samochodzie z choinką zapachową, którą czują wszyscy oprócz kierowcy.
Ten moduł jest o pisaniu z AI. Chcę, żeby po lekturze Twojego posta czytelnik myślał o Tobie.
Dlaczego chatbot pisze jak wszyscy naraz
Pamiętasz z rozdziału 0.2, jak działa model językowy? Przewiduje kolejne słowo. Wybiera takie, które najczęściej pasowało w podobnym miejscu w tekstach, na których się uczył.
A uczył się na górze korporacyjnych blogów, poradników, przemówień i stron sprzedażowych. Kiedy prosisz go o post bez żadnych wskazówek, dostajesz średnią z tej góry. Coś jak zupa ze wszystkich garnków w stołówce zlanych do jednego gara. Ciepła, zjadliwa i nikt nie powie, z czego jest.
Tak działa ta maszyna i tego nie wyłączysz. Możesz ją za to poprowadzić. Model, który dostanie Twoje teksty, Twoje zakazy i Twoją myśl, ma wreszcie w co celować.
Po czym czytelnik poznaje robota
Sygnatur AI jest kilkadziesiąt. Wystarczy, że zapamiętasz sześć, bo te wyskakują prawie w każdym tekście z chatbota.
Negatywny paralelizm. „To nie jest zwykła aktualizacja. To zmiana zasad gry." Najpierw zaprzeczenie czegoś, czego nikt nie twierdził, potem poprawiona wersja. Modele robią to po kilka razy w jednym tekście. Jeśli z tego rozdziału zapamiętasz jedną rzecz, niech to będzie ta.
Martwe słowa. Kluczowy, kompleksowy, innowacyjny, holistyczny, ekosystem, synergia i niezniszczalne „w dzisiejszym dynamicznie zmieniającym się świecie". Każde z osobna jest poprawną polszczyzną. Razem brzmią jak sprawozdanie prezesa wspólnoty mieszkaniowej, który bardzo chce zostać na drugą kadencję.
Wszystko po trzy. „Szybko, skutecznie i bezpiecznie." Trzy przymiotniki, trzy punkty, trzy korzyści, nawet kiedy naturalnie są dwie albo pięć.
Długie myślniki. Ten znak: —. Na polskiej klawiaturze trzeba się nagimnastykować, żeby go wstawić, więc mało kto go używa. Chatbot sypie nim co drugie zdanie.
Metronom. Każde zdanie podobnej długości, każdy akapit po cztery zdania. Tekst niby poprawny, a czyta się go jak instrukcję obsługi pralki.
I wreszcie podsumowanie na koniec. „Podsumowując...", a potem streszczenie tego, co przeczytałeś pół minuty temu. Jakby autor nie wierzył, że dotrwałeś.
Tak wygląda akapit z chatbota na prośbę „napisz post o tym, że wdrożyliśmy AI w obsłudze klienta":
W dzisiejszym dynamicznie zmieniającym się świecie obsługa klienta to coś więcej
niż odpowiadanie na pytania — to budowanie relacji. Dlatego wdrożyliśmy
kompleksowe rozwiązanie oparte na AI, które jest szybkie, skuteczne i intuicyjne.
To nie jest kolejna nowinka. To zmiana, która redefiniuje nasze podejście do klienta.
Martwe słowa, długi myślnik, trójka przymiotników i paralelizm na deser. Komplet w czterech zdaniach.
A tak brzmi ten sam akapit napisany przez człowieka:
Od marca na proste pytania klientów odpowiada u nas chatbot. Godziny otwarcia,
status zamówienia, jak zwrócić towar. Ludzie z obsługi mają wreszcie czas na
rozmowy, które wymagają człowieka. A klient z reklamacją nie czeka dwa dni na
maila, że „przekazaliśmy sprawę do odpowiedniego działu".
Druga wersja ma konkret: od kiedy, jakie pytania, co z tego mają ludzie. Chatbot nie miał skąd tego wziąć. Te informacje masz Ty i od nich zaczyna się cała robota.
Pięć nawyków, które zostawiają w tekście Ciebie
1. Myśl przynosisz Ty
Najczęstszy błąd brzmi: „napisz post o naszym wdrożeniu AI". Chatbot nie był na Waszych spotkaniach. Nie wie, co się posypało w lutym ani dlaczego kierowniczka obsługi przestała się bać nowego systemu. Więc zgaduje.
Odwróć kolejność. Najpierw wyrzuć z siebie surowe notatki, bez dbania o styl, z literówkami. Możesz je nawet podyktować, aplikacje ChatGPT, Claude i Gemini mają w polu wiadomości ikonę mikrofonu. Pięć minut gadania na spacerze z psem daje lepszy materiał niż godzina wpatrywania się w pusty dokument.
Potem dopiero prosisz o tekst:
Poniżej moje surowe notatki. Ułóż z nich post na LinkedIn.
Zasady:
- Używaj wyłącznie faktów z notatek. Niczego nie dopisuj.
- Zachowaj moje sformułowania tam, gdzie się da. Poprawiaj szyk, nie słownictwo.
- Jeśli do sensownego posta czegoś brakuje, zapytaj mnie, zamiast wymyślać.
Notatki:
[wklej]
AI jest tu redaktorem. Układa, skraca, wyłapuje powtórzenia. Autorem zostajesz Ty.
2. Pokaż próbki zamiast opisywać styl
„Pisz luźno, ale profesjonalnie" znaczy dla chatbota mniej więcej tyle, co „ugotuj coś dobrego" dla kucharza, który nigdy Cię nie widział. Trzy Twoje teksty powiedzą mu więcej niż dziesięć przymiotników. To few-shot z rozdziału 2.5, tylko zastosowany do głosu.
Możesz pójść krok dalej i kazać modelowi najpierw nazwać Twój styl:
Wklejam 3 moje teksty. Nie pisz nic nowego.
Opisz mój styl tak, żeby inna osoba mogła go naśladować:
długość zdań i akapitów, typowe słowa i zwroty, jak zaczynam
i jak kończę, czy żartuję i w jaki sposób, czego nigdy nie robię.
Przy każdej obserwacji podaj jeden cytat z moich tekstów.
[tekst 1]
[tekst 2]
[tekst 3]
Ten opis to złoto. Czytasz go, skreślasz to, z czym się nie zgadzasz i zapisujesz w pliku. Od tej pory dokładasz go do każdej rozmowy o pisaniu albo zapisujesz w chatbocie na stałe (o tym za chwilę).
Wybieraj teksty, z których jesteś dumny, napisane bez AI i w miarę świeże. Zasada z 2.5 działa tu bez zmian: trzy średnie próbki dają średni wynik.
3. Spisz, czego nie piszesz
Każdy, kto pisze, ma słowa, przy których go skręca. Zapisz je. Chatbot chętnie się do takiej listy stosuje, tylko nikt mu jej do tej pory nie dał.
Na start możesz wziąć moją, mocno skróconą:
Zasady pisania:
- Nie używaj długich myślników (em dashes). Zamiast nich przecinek, kropka albo nawias. Jeżeli już musisz to używaj zwykłych myślników (-).
- Nie używaj konstrukcji "to nie X, to Y" ani "nie tylko X, ale też Y".
- Zakazane słowa: kluczowy, kompleksowy, innowacyjny, przełomowy,
holistyczny, ekosystem, synergia, "w dzisiejszym świecie".
- Nie wyliczaj po trzy, jeśli naturalnie są dwie albo cztery rzeczy.
- Mieszaj długość zdań. Krótkie obok długich.
- Nie kończ podsumowaniem tego, co już padło.
- Pisz w pierwszej osobie, do czytelnika zwracaj się na "Ty".
Mój pełny plik jest kilka razy dłuższy i ma osobne listy dla polskiego i angielskiego. Rośnie za każdym razem, kiedy złapię chatbota na nowym nawyku. Tak jak instrukcja systemowa z rozdziału 3.2, ta lista nigdy nie jest skończona.
Jedno ostrzeżenie. Przy zbyt ostrej liście model przegina w drugą stronę i tnie tekst na sieczkę z trzywyrazowych zdań. Brzmi to równie sztucznie, tylko w innej tonacji. Wtedy dopisz: „nie przesadzaj z krótkimi zdaniami, tekst ma płynąć".
4. Zapisz raz, nie wklejaj co rano
Wklejanie próbek i zakazów do każdej rozmowy męczy już trzeciego dnia. Wszystkie trzy duże chatboty pozwalają zapisać to na stałe. Stan na listopad 2026, a nazwy w menu lubią się zmieniać, więc jeśli czegoś nie widzisz, poszukaj.
W Claude wchodzisz w ustawienia (ikonka profilu w lewym dolnym rogu, potem Settings > Account) i wklejasz opis stylu z punktu 2 oraz zakazy z punktu 3 w pole Instructions. Działa to we wszystkich rozmowach, także tych, w których niczego nie piszesz. Jeśli chcesz, żeby Twój styl włączał się tylko przy pisaniu, zrób z niego skill. O tym niżej.
ChatGPT ma Personalizację w ustawieniach. Jest tam styl bazowy (do wyboru m.in. Professional, Candid i Quirky, czyli profesjonalny, szczery i ekscentryczny) oraz pokrętła: więcej lub mniej ciepła, entuzjazmu, nagłówków i list, emoji. Jest też pole na własne instrukcje, gdzie wklejasz opis stylu z punktu 2 i zakazy z punktu 3. Pamiętaj tylko, że te ustawienia działają we wszystkich rozmowach, także tych, w których niczego nie piszesz. Jeśli Ci to przeszkadza, zrób skill do pisania.
W Gemini najprościej zrobić Gema. Tworzysz asystenta „Mój redaktor", wklejasz do instrukcji opis stylu i zakazy, dorzucasz plik z próbkami. Krok po kroku pokazałem to w rozdziale 3.1.
Ja poszedłem jeszcze dalej i spakowałem swoje zasady w skill dla Claude'a. Nazywa się praktyczneai-przepisz-jak-czlowiek, bierze gotowy tekst i wycina z niego sygnatury AI, a faktów i struktury nie rusza. Opisałem go razem z plikiem do pobrania na Substacku praktyczne.AI: https://praktyczneai.substack.com. Czym w ogóle są skille, wyjaśnię w rozdziale późniejszym.
5. Ostatnie słowo należy do Ciebie
Chatbot oddaje tekst, Ty go czytasz. Na głos, serio. Ucho łapie to, co oko przepuszcza. Zdanie, którego nigdy nie powiedziałbyś przy kawie, przymiotnik prosto z ulotki.
Potem dokładasz jedną rzecz, której model nie mógł znać. Liczbę z Waszego raportu, nazwę miejsca, zdanie, które kolega rzucił na korytarzu, swoją irytację. Jeden prawdziwy szczegół robi dla wiarygodności więcej niż poprawienie dziesięciu słów. Styl da się podrobić. Tego, co wiesz tylko Ty, nie podrobi nikt.
Wymyśliłem Ci wstęp
Wracam do konkursu z początku. Wymyśliłem go i powiedziałem Ci o tym w trzecim akapicie. Gdybym tego nie zrobił, ten rozdział straciłby prawo do swojego tytułu.
Chatbot nie ma takich oporów. Poproś go o „osobisty post z historią" i dostaniesz historię. Dzieciństwo na wsi, pierwszego szefa, który czegoś Cię nauczył, klienta, który zadzwonił w Wigilię. Płynne, wzruszające i zmyślone od pierwszego do ostatniego słowa. Model robi to bez złej woli. Dostał zadanie „historia" i ją dostarczył, tak samo jak dostarcza liczby, cytaty i badania, których nikt nigdy nie przeprowadził (o halucynacjach była mowa w 0.4).
Tylko że na Twoim profilu ta historia jest Twoja. Kiedy ktoś w komentarzu dopyta o szczegóły, odpowiadasz Ty, a chatbota przy tym nie ma.
Dlatego anegdoty, liczby, cytaty i nazwiska bierzesz z życia albo ze sprawdzonego źródła. Wymyślony przykład możesz zostawić, jeśli wprost go tak nazwiesz, jak ja na początku. A czy pod tekstem napisać, że pomagało Ci AI? To już osobna sprawa, wrócimy do niej w innym rozdziale.
Spróbuj sam
Weź 3 swoje teksty napisane bez AI. Posty, maile, cokolwiek, z czego jesteś zadowolony. Wklej je do chatbota z promptem z punktu 2 i poproś o opis stylu. Przeczytaj go i popraw to, co się nie zgadza.
Potem wybierz temat na post i zleć go dwa razy, w dwóch osobnych rozmowach. Raz zwyczajnie: „napisz post na LinkedIn o [temat]". Drugi raz z opisem stylu, listą zakazów z punktu 3 i pięcioma zdaniami Twoich surowych notatek.
Połóż oba teksty obok siebie i policz w każdym długie myślniki, słowa z listy zakazanych i konstrukcje „to nie X, to Y". Na koniec zadaj sobie jedno pytanie. Który z nich wysłałbyś znajomemu bez wstydu?